تکلیف ورثه با دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است

 ماده ۸۶۸ قانون مدنی بیان می‌کند:

مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمی‌شود مگر پس از ادای حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است.

نکات مهم در این ماده : یعنی

1- به محض فوت شخص، ورثه  یا وراث اصولاً جانشین متوفی می‌شوند، اما هنوز حق ندارند آزادانه اموال را بین خود تقسیم یا منتقل کنند، چون ابتدا باید بدهی‌ها و حقوق متعلق به ترکه پرداخت شود.

پس طلبکاران متوفی مقدم بر وراث هستند.

سهم‌الارث بعد از تصفیه دیون مشخص می‌شود.

2- حقوق مقدم بر ترکه:

الف: هزینه کفن و دفن یعنی هزینه‌های متعارف دفن متوفی.

ب: دیون و بدهی‌های متوفی مانند:

مهریه همسر

چک و سفته

وام بانکی

بدهی مالیاتی

اجاره معوق

خسارت ناشی از حکم دادگاه

3– در مورد دیون حق طلبکاران شایان توجه است: بعضی طلبکاران نسبت به دیگران اولویت دارند، که به این دیون، دیون دارای حق تقدم می گویند که ترتیب آن:

–  طلبکار دارای رهن؛

–  حقوق کارگران و خدمه؛

–  برخی مطالبات دولت؛

– اجرای وصیت در حدود ثلث یعنی اگر متوفی وصیت کرده باشد به مالی کرده باشد در این صورت وفق مقررات قانون مدنی ایران تا یک‌ سوم ترکه بدون اجازه وراث نافذ است و بیشتر از ثلث نیاز به اجازه ورثه دارد.

4- نکته مهم در مورد دیگر این است که وضعیت ورثه قبل از پرداخت دیون (که شرایط بدی برای ورثه ایجاد می کند) مانند:

الف : ورثه یا وراث مالک متزلزل و غیرمستقر هستند.

ب : ورثه نمی‌توانند حقوق طلبکاران را از بین ببرند.

ج : اگر ترکه را منتقل کنند، طلبکار ممکن است معامله را مورد تعرض قرار بدهد.

به عبارت بهتردر پاسخ این سوال که : اگر ورثه ترکه را تقسیم کنند چه می‌شود؟  

پاسخ این است :

اگر مال یا ملک فروخته شود، یا تقسیم‌نامه تنظیم شود:

1 – طلبکار می‌تواند ابطال تقسیم نامه ترکه را از طرق دادگاه مطالبه کند.

2 – و حتی برای توقیف سهم منتقل‌شده را  نیز از طریق اقامه دعوا بر علیه ورثه یا وراث ، اقدام نماید .

4-  مسئولیت ورثه در برابر بدهی متوفی :

ورثه یا وراث اصولاٌ  بیش از میزان ترکه مسئول نیستند مقال : متوفی ۵ میلیارد بدهی دارد،  اما ترکه وی فقط دو میلیارد است، طالبکار فقط تا میلیارد حق مطالبه از وراث را دارد

مواد مهم مرتبط :

ماده 869 قانون مدنی: حقوق و دیون به ترکه تعلق می‌گیرد حتی اگر هنوز موعد پرداخت نرسیده باشد.

ماده 225 قانون امور حسبی : دیون متوفی باید قبل از تقسیم ترکه پرداخت شود.

ماده 226 قانون امور حسبی : اگر ورثه بدون تصفیه ترکه آن را تقسیم کنند، طلبکار می‌تواند به سهم آنان رجوع کند.

مثال

فرض کنید پدر فوت کند و ترکه او یک آپارتمان ده میلیاردی است و چهار میلیارد بدهی بانکی دارد در این صورت  ورثه نمی‌توانند فوراً خانه را بین خود تقسیم کنند ابتدا بایست بدهی چهار میلیاردی را پرداخت کنند و الباقی شش میلیارد بین وراث تقسیم می شود.